स्वयंपाकासाठी कोणते तेल चांगले आहे, दिवसातून किती तेल वापरावे आणि जास्त तेल वापरण्याचे तोटे काय आहेत? हे असे प्रश्न आहेत ज्यांची उत्तरे सर्वांना जाणून घ्यायची आहेत. आजकाल, बरेच लोक आरोग्याबद्दल काळजी करताना दिसतात आणि ते योग्यच आहे. दररोज काय आणि किती प्रमाणात खावे आणि त्यांचे फायदे आणि तोटे काय आहेत हे जाणून घ्यायचे असेल त्यांनी हा लेख नक्की वाचावा.
तेल हा असा एक पदार्थ आहे ज्याशिवाय स्वयंपाकाची कल्पनाही करता येत नाही. योगायोगाने, तेल सेवन करण्याचे अनेक फायदे आणि तोटे आहेत. तेल सेवन करण्याचे तोटे अधिक महत्त्वाचे आहेत. जास्त तेलाचे सेवन केल्याने हृदयरोग, लठ्ठपणा, मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब यासारख्या आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. तथापि, जर तेल योग्य प्रमाणात वापरले तर संभाव्य धोके टाळता येतात. भारतातील अन्नपदार्थांच्या गुणवत्तेवर लक्ष ठेवणारी देशातील सर्वात मोठी संस्था FSSAI नियमितपणे दररोज खाल्ल्या जाणाऱ्या अन्नपदार्थांची माहिती पुरवते. जास्त तेल खाल्ल्याने तुमच्या आरोग्याचे काय नुकसान होऊ शकते, तुम्ही दररोज किती तेल वापरावे आणि स्वयंपाकासाठी कोणते तेल सर्वोत्तम आहे हे FSSAI ने सांगितले आहे, जाणून घ्या (फोटो सौजन्य – iStock)
लठ्ठपणात वाढ
जर तुम्ही तुमच्या जेवणात आवश्यकतेपेक्षा जास्त तेल वापरले तर त्यामुळे अनेक आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. वजन वाढण्याचे आणि लठ्ठपणाचे सर्वात मोठे कारण तेल आहे. जास्त तेल खाल्ल्याने शरीरात अतिरिक्त कॅलरीज जमा होतात, ज्यामुळे वजन वाढू शकते आणि लठ्ठपणा येऊ शकतो. याशिवाय जास्त तेल खाल्ल्याने पोटात जडपणा, आम्लता आणि अपचन यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
हृदयाशी संबंधित आजार
जास्त तेलाचे सेवन, विशेषतः ट्रान्स फॅट आणि सॅच्युरेटेड फॅट असलेले तेल, खराब कोलेस्ट्रॉल (LDL) वाढवते, ज्यामुळे हृदयरोग आणि उच्च रक्तदाब होऊ शकतो. याशिवाय, अस्वास्थ्यकर तेले शरीरात जळजळ वाढवतात, ज्यामुळे सांधेदुखी आणि इतर आजार होऊ शकतात. जास्त तेलाचे सेवन केल्याने मुरुमे, कोरडी त्वचा आणि अकाली वृद्धत्व यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
कॅन्सर, मधुमेहाचा धोका
जास्त तेलाचे सेवन केल्याने शरीरात इन्सुलिन योग्यरित्या कार्य करत नाही, ज्यामुळे टाइप-२ मधुमेहाचा धोका वाढतो. याशिवाय, जास्त तेल सेवन केल्याने यकृतावर जास्त दबाव पडतो, ज्यामुळे फॅटी लिव्हरसारखे आजार होऊ शकतात. पुन्हा वापरलेले तेल किंवा तळलेले अन्न वारंवार खाल्ल्याने शरीरात हानिकारक घटक वाढू शकतात, ज्यामुळे कर्करोगाचा धोका वाढतो.
Skin Glow With Pranayama 2024 | चेहरा चमकेल, रोज करा ‘प्राणायम’
कमी तेल खाण्याचे फायदे काय आहेत?
रोज किती तेल खावे?
FSSAI सल्ला देते की तुम्ही मर्यादित प्रमाणात तेल खरेदी करावे. हे प्रमाण सतत कमी करत राहिले पाहिजे. एफएसएसएआयने तेलाचे प्रमाण १० टक्के कमी करण्याचा सल्ला दिला आहे. उदाहरणार्थ, जर तुम्ही दरमहा एक लिटर तेल वापरत असाल तर तुम्ही ते हळूहळू १० टक्के कमी करावे. असे केल्याने तुम्ही लठ्ठपणा, उच्च रक्तदाब, मधुमेह आणि हृदयरोगाचा धोका कमी करू शकता.
कोणते तेल चांगले?
आरोग्यासाठी जेवणात योग्य तेल वापरणे खूप महत्वाचे आहे. FSSAI ने काही निरोगी तेलांची शिफारस केली आहे, जे चांगल्या चरबींनी समृद्ध आहेत आणि विविध प्रकारच्या स्वयंपाक पद्धतींसाठी योग्य आहेत. FSSAI आणि ICMR च्या मते, ज्या तेलांमध्ये चांगल्या चरबीचे प्रमाण जास्त असते आणि ज्या तेलांमध्ये सॅच्युरेडेट फॅटचे प्रमाण कमी असते ते सर्वोत्तम मानले जाते.
- ऑलिव्ह ऑइल
- सूर्यफूल तेल
- करडईचे तेल (कसुम तेल)
- कापूस बियाण्याचे तेल (कॅटन बियाण्याचे तेल)
- तांदळाच्या कोंडाचे तेल
- मोहरीचे तेल
एक्स्ट्रा व्हर्जिन ऑलिव्ह ऑइल सॅलड ड्रेसिंग आणि कमी तापमानात स्वयंपाक करण्यासाठी चांगले असते तर रिफाइंड ऑलिव्ह ऑइल जास्त उष्णता असलेल्या स्वयंपाकासाठी योग्य असते. हाय स्मोक पॉईंट तेल अर्थात जर तेलातून लवकर धूर येऊ लागला तर ते हानिकारक ठरू शकते. म्हणून, उच्च तापमानात स्वयंपाक करण्यासाठी एवोकॅडो तेल आणि नारळाच्या तेलासारखे तेल अधिक चांगले ठरते.
तेल किती कमी करावे?